امروز: دوشنبه ۱ مهر ۱۳۹۸

شورای اسلامی شهر شیراز

نطق و تذکر :: گزارشی از سه جلسه ای که با کلیه معاونین اجرایی و معاونین عمرانی شهرداری در خصوص گزارش نهایی کمیته بررسی علل سیل از طرف شورا

  • تاریخ:
    ۱۳۹۸/۰۴/۰۵
  • عنوان:
    گزارشی از سه جلسه ای که با کلیه معاونین اجرایی و معاونین عمرانی شهرداری در خصوص گزارش نهایی کمیته بررسی علل سیل از طرف شورا
  • نام عضو:
    لیلا دودمان

با سلام و عرض ارادت خدمت شهروندان بزرگوار شیراز و حاضرین در صحن

 

به بهانه  گزارش نهایی کمیته بررسی علل سیل از طرف شورا ،  گزارشی از سه جلسه ای که با کلیه معاونین اجرایی و معاونین عمرانی شهرداری که با گذشت زمان اندکی پس از وقوع سیل در دفتر اینجانب با توجه به مشاهدات و تجربیات آن زمان  صورت گرفته شده خدمتتان ارائه می گردد

لازم می دانم با یادآوری کار بزرگ و ارزشمند شهروندان شیرازی در حادثه سیل فروردین ماه، تشکر و قدردانی چندباره ی خود را خدمت آنها عرضه دارم.

بی شک این حرکت، گوشه ای از فرهنگ غنی و تاریخی مردمانی است که همواره سرلوحه رفتارهایشان مصداق "با دوستان مروت، با دشمنان مدارا" بوده است و این شهرت مرزهای تاریخ و جغرافیا را در نوردیده و زبان‌زد خاص و عام شده است.

امیدوارم خداوند این حرکت را نقطه‌آغازی برای زایش و نشر رحمت بیشتر و ویژه ی خود برای شهروندان شیراز قرار دهد.

نکته ای که باید اهتمام جدی به آن داشته باشیم، این است که باید تمهیدات و برنامه های مناسب برای ماندگاری و بزرگداشت این حرکت بزرگ را به عمل آوریم و از این الگوی رفتاری به مثابه راهکاری بسیار کم‌هزینه و البته موثر، برای ترمیم سرمایه‌های اجتماعیِ فرسایش‌یافته یاری بگیریم. امروزه در خصوص وضعیت سرمایه اجتماعی کشور هشدارهای بسیاری داده می شود که مواجهه باآن پیچیده است و ترمیم و تقویت آن با رویکردهای فرمایشی امکان پذیر نیست. بلکه محصول فرایندی درون‌زا در جامعه است که امکان زایش آن در دو نقطه ی حاد به وجود می آید. اولا هنگامی که سیاستگذاران و مسئولان به خوبی شرایط بهینه را فراهم آورند و عوامل آسیب زا و استرس آفرین را از سطح جامعه بزدایند؛ دوما، هنگامی که جامعه در شرایط بحرانی قرار گیرد و راه حل های عادی جوابگو نباشد و دست‌اندرکاران در انجام وظایف خود دچار ضعف و ناتوانی باشند و نتوانند به راحتی شرایط را مدیریت کنند.

اینکه کدام یک از این شرایط در شیراز وجود دارد سوالی است که نیازمند پاسخی موشکافانه از سمت ما و سایر مسئولین است؛  به نظر می رسد ما به عنوان مسئولان و خادمان شهروندان شیراز در جایگاه های مختلف شغلی و اجرایی نتوانسته ایم شرایط بهینه را خلق کنیم. و چالش ها و بحران های مختلف آنچنان که شایسته مردم است پیشگیری یا مدیریت نشده اند.

هر چند این گفته نافیِ تلاش های مسئولان شهری به ویژه در نهاد بزرگ و پویای شهرداری شیراز نیست و یقینا ما قدردان زحمات و تلاش های آنها هستیم و نقش آنها را در کاهش آسیب ها و مشکلات ناشی از سیل فروردین، جدی و موثر می دانیم.

بحثی که لازم می دانم در اینجا اشاره کوتاهی به ابعاد و چالش ها و معضلات آن داشته باشم، در خصوص موضوع مدیریت بحران است. منظور از بحران شرایط خاص و حادی است که نسبت به شرایط معمولی از اضطرار بیشتری برخوردار است و می تواند پیامدهای منفی زیادی را برای اجتماع به وجود آورد. کنترل و کاهش اثرات این وضعیت را در اصطلاح عام، مدیریت بحران می گویند و در دنیا تبدیل به یک دیسیپلین و رشته دانشگاهی شده و از پشتوانه علمی و تجربی بالایی برخوردار است.

در واقع در تعریف اصلی مدیریت بحران، مواجهه با سه مرحله نشان دهنده ی توانایی مدیریت بحران دارد:

فرآيند پيش بيني و پيشگيري از وقوع بحران؛ برخورد و مداخله در حین بحران و سالم سازي بعد از وقوع بحران.

همچنان که در این تعریف مشخص است، پیش بینی و پیشگیری از وقوع بحران اولین گام در مدیریت بحران است و عنصر پیشگیری در قلب مدیریت بحران قرار دارد. ولی آنچه در عمل اتفاق می افتد، توجه اندک به این مقوله است و عموما پس از وقوع شرایط بحرانی است که ما شروع به واکنش به آنها میکنیم.

در واقع، ما عموما در چاش های طبیعی و اجتماعی اعم از اتفاقات مثبت یا منفی، با مقوله ای به نام "شوکه شدن" مواجه می شویم و از توان پیش بینی کافی برخوردار نیستیم. نمونه های بسیاری می توان برای این امر برشمرد: از حضور مردم در انتخابات و تصمیم های بزرگی که گرفته اند تا نحوه مواجهه شهروندان شیرازی نسبت به کمک به هموطنان و مهمانان عزیز یا نحوه فعالیت جمعی هموطنان صبور و بزرگوار خوزستانی در هنگام سیل فروردین که به صورت میدانی شاهد خلق اتفاقات بسیار ارزشمندی بین آنها بودم.

همگی این موارد و موارد بسیار دیگر نشان می دهند ما در قبال وقوع شرایط خاص، از قدرت پیش بینی کافی، مناسب و درست برخوردار نیستیم و نمی توانیم آمادگی کافی برای پیشگیری، تغییر یا کاهش امکان وقوع حوادث منفی را داشته باشیم و یا از شرایط پیش آمده استفاده ی بهینه  کنیم و برداشت مثبت و مناسب از آن داشته باشیم.

به تعبیر دیگر، از هنر تبدیل بحران ها به فرصت ها برخوردار نیستیم و حتی به دلیل فقدان چنین توانمندی ای گاهی فرصت ها تبدیل به بحران می شوند و ما فرصت های نابی مانند برخورداری از جمعیت جوان که می توانست سکوی مناسبی برای جهش اقتصادی و توسعه و بهبود شرایط کشور شود را نتوانستیم دریابیم و درسوی دیگر ماجرا با بیکاری و کم مهارتی و مسایل اجتماعی شدید در بین جوانان مواجه شده ایم.

نکته ای که به نظر می رسد باید در اینجا ذکر کنم و نیازمند توجه جدی است، این است که اگر قصد داریم مدیریت مناسب و ماندگاری داشته باشیم، باید رویکردهای خود را در خصوص تعریف از مدیریت بحران تغییر دهیم.

ما نباید عناصری واکنشی باشیم که تنها پس از رسیدن بحران ها یادمان بیاید که باید کاری  کنیم و تغییری ایجاد کنیم، بلکه باید با رویکردی پیش‌دستانه و نگاهی وسیع به سمت ماجرا برویم و با روحیه ای کنش‌گرا و سیستماتیک، پیش از وقوع بحران ها آمادگی های ذهنی، فکری و عملی را کسب کنیم.

به عنوان مثال، اگر ما آمادگی کافی برای احتمال وقوع چنین بارندگی هایی داشتیم، می توانستیم به جای مواجهه با هزینه های سنگین و تخریبگر سیل، با عملکرد مناسب بخشی اساسی از کم آبی ها برای حداقل یک سال آینده را مرتفع کنیم.

به نظر من، ما به جای "مدیریت بحران" به "مدیریت پیشگیری از بحران" نیاز داریم. هر چند در تعریف مدیریت بحران، عنصر پیشگیری یک اصل محسوب می شود ولی در مقام عمل مشاهده می کنیم که شیوه ی فکری و اجرایی مدیران ما فاقد این عنصر است و مفهوم "آینده" در تصمیم گیریهای ما نقش کلیدی ندارد.

مواردی که در جلسات مربوط به معاونین اجرایی و عمرانی در اردیبهشت ۹۸ مورد نقد و بررسی قرار گرفت و یک نسخه از آن در اختیار معاونین محترم می باشد ، بشرح زیر خدمتتان عرض میکنم :

*  تشکیلات ستاد بحران بیشتر تشریفاتی است تا یک حوزه عملیاتی

*  ستاد بحران شهرداری نیز همین گونه است و بنظر می رسد اولویت چهارم یا پنجم شهرداری می باشد و لازم است از حوزه مطالعات به یک حوزه مطالعاتی – عملیاتی تبدیل شود.

*  کمبود تجهیزات و ماشین آلات خاصه مربوط به مدیریت بحران در اتفاقات اخیر نمایان بود

*  تعمیر ماشین آلات که خراب می شوند زمان زیادی به  طول می انجامد .

*  عدم آموزش مردم درخصوص سیل ، «اکثر آموزشهایی که مردم می بینند درخصوص زلزله است.» در صورتی که بلایای طبیعی شامل  برف، آتش سوزی و  سیل نیز نیازمند آموزشی مجزاست.

*  نقاط آبگیر و حادثه خیز در مناطق شناسایی و نسبت به رفع آنها اقدام گردد.

*  طرح جامع دفع آبهای سطحی توسط معاونت فنی باید تهیه گردد و  اجرای طرح توسط مناطق در اسرع وقت صورت پذیرد که البته این اقدام در دست اجراست ، ولی باید  با توجه به شرایط و نیازهای آینده این اقدام انجام گیرد.

*  اطلاعاتی از نقشه کانال و لوله های دفع آبهای سطحی در دسترس مناطق نیست نیاز است تمامی مناطق جهت برنامه ریزی راهبردی این اطلاعات را داشته باشند. که این اطلاعات باید از طریق معاونت فنی در اختیار مناطق شهرداری قرار گیرد

*  شهرداری باید بر اساس اقتضائات هر منطقه بر اساس امکان رخ دادن بلایای طبیعی برنامه ریزی لازم را داشته باشد مثلاً منطقه ۱۰ برف خیز است منطقه ۸ با کوچکترین زلزله ای خسارت های جبران ناپذیر می بیندهر کدام از اینها مطالعات و برنامه های خاص خود را میطلبد

*  چارت ICS که جهت تقسیم بندی نیروها در موضوع بحران تهیه شده متأسفانه کاربردی نیست و این موضوع در سیل سعدی نمایان بود. چون  گاها نیروها نه تخصص دارند نه آموزش دیده اند نه تجربه دارند.

*  نیروهایی که در چارت ICS هستند متأسفانه در موقع بحران هنوز ندارند. مثلاً در چارت، نیروهای فنی و مالی و اداری وجود دارند  که در مواقع بحران حضور ندارند.

* عدم مدیریت مناسب نیروی انسانی در شرایط بحرانی و عدم استفاده از ظرفیت کامل نیروی انسانی شهرداری نکته ایست که نیازمند توجه مسئولان شهر است.

*  جهت ساماندهی ماشین آلات در مواقع بحران وجود یک سازمان احساس میشد که شاید نیاز باشد شهردار محترم شیراز در این خصوص تدبیری داشته باشند

*  انبار بحران مناطق شهرداری  باید از تجهیزات و ملزومات مربوط به بحران تکمیل باشند  که در حال حاضر این چنین نیست .  در وهله اول نیازمند تکمیل امکانات هستیم و تا آن زمان شاید بتوان جهت تکمیل انبار بحران مناطق شهرداری از امکانات دستگاهها و ادارات دیگر مثل هلال احمر و ..... کمک گرفت.

*  طرح لوله گذاری دفع آبهای سطحی که برای مناطق شهرداری توسط معاونت فنی تهیه می شود حتماً با هماهنگی حوزه معاونت اجرایی و خدمات شهری مناطق این طرح تهیه گردد

*  کمبود نیروهای کارگری در مناطق وجود داردکه باید از این حیث تقویت شوند و معاونت برنامه ریزی در این خصوص بررسی لازم و راهکارهای لازم را انجام دهد.

*  در حوزه خدمات شهری جانشین پروی اتفاق نمی افتد و کارهای اجرایی قائم به شخص شده نه برنامه و با جابجایی آن شخص اطلاعات آن منطقه هم با آن شخص منتقل می شود.

*  مدیران حوزه اجرایی جهت کسب تجربه از شهرهای پیشرو در مسائل خدمات شهری بازدید نمایند.

*  برای موضوع مدیریت بحران ردیف خاصی در معاونت ها و مناطق و سازمانهای شهرداری تعریف گردد.

*  تجهیزات ستاد بحران ادارات  باید در مواقع بحران در اختیار ستاد بحران شهرداری  قرار بگیرد.

*  در این سیل متوجه شدیم ساختار شهرسازی مشکل دارد.که شاید نیاز باشد در این خصوص بازنگری هایی اتفاق بیافتد

*  اکثر لوله گذاری های سطح شهر به دلیل قطر کم لوله ها کشش آب های سطحی را ندارند.و باعث پس زدگی آب میشود

*  نیروهایی که بصورت کارگری وارد شهرداری شده اند بصورت کارمند انجام وظیفه می نمایند.

*  ارتباط بین سازمانی در راستای وحدت فرماندهی بحران در چارت شاید وجود داشته باشد ولی در عمل این موضوع اتفاق نیافتاده. و این موضوع باید بصورت عملیاتی و کاربردی و همراه با واقعیت ها تعریف شود

 

در مجموع به نظر می رسد برای مدیریت بهینه شرایط، اولا باید رویکرد خود را نسبت به موضوع بحران تغییر دهیم و منتظر آن نباشیم، بلکه با رویکردی آینده نگرانه امکان وقوع آن را به حداقل برسانیم و پیامدهای منفی آن را کنترل کنیم و حتی استفاده مثبت از آن ایجاد کنیم.

به نظر می رسد برای تغییر این نحوه ی مواجهه باید اقدامات زیر صورت پذیرد:

*  ستاد مدیریت بحران جدی گرفته شود و ساختار آن کاربردی باشد نه تشریفاتی..

*  چارت ICS  بر اساس تخصص ها و واقعیت ها تهیه و تنظیم گردد

*همکاری ادارات در عرصه خدمات در بحران مثل مردم با همدلی صورت پذیرد

* تقویت سازمان موتوری شهرداری جهت ساماندهی ماشین آلات و ملزومات و تجهیزات

*  نیاز است مطالعات و پیش بینی ها در جهت آمادگی لازم در خصوص زلزله به ویژه در بافت های فرسوده  و بلاخص بافت تاریخی صورت پذیرد

*  دستگاه های خدمات رسان بخصوص آب درخصوص تعویض شبکه های قدیمی در بافت تاریخی و بافت های فرسوده  اقدام کنند چون یکی از دلایل نشست های متعدد و رانش زمین و در نهایت ترک برداشتن منازل همین نشتی هایی است که از لوله های فرسوده در بافت تاریخی است

*  تشکیل کمیته و جلسه ای درخصوص پیشگیری از خطرات احتمالی مثل زلزله بخصوص در بافت تاریخی شیراز (اعم از میراث، اداره راه و شهرسازی، استانداری، فرمانداری، شهرداری، آبفا، شرکت برق، شرکت گاز و تمامی دستگاه های ذیربط)

*  یکبار برای همیشه اطلاعات خدمات شهری و عمرانی سطح شهر توسط سازمان فن آوری و اطلاعات شهرداری بصورت GIS برداشت و تهیه شود.


دیدگاه های شما